Türk dünyasının sesini, coğrafyasını ve hafızasını günümüze taşıyan ilk kapsamlı Türkçe sözlük.
Sözlerin, yerlerin ve bilgeliğin hazinesi
1072 — 1074Türkçenin bin yıllık hafızasına açılan en büyük kapılardan biri ise hiç şüphesiz Divânu Lugâti’t-Türk’tür.
Hikâyemiz, Türklerin dilini, sözünü ve kültürünü gelecek nesillere bırakmak isteyen büyük bir bilgeyle başlar.
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda Türk boylarını ve obalarını dolaşarak kelimeleri, deyimleri, atasözlerini, şiirleri ve halkın dilinde yaşayan sözleri derledi. Bu büyük emeğin sonunda ortaya yalnızca bir sözlük değil; Türk dünyasının dilini, kültürünü ve yaşayışını yüzyıllar ötesine taşıyan eşsiz bir hazine çıktı.
Divânu Lugâti’t-Türk, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla kaleme alınmıştı. Fakat bugün bize çok daha fazlasını anlatıyor.
O sayfalarda yalnızca kelimeler yoktu.
Destanlar vardı.
Atasözleri vardı.
Şiirler vardı.
Türk boylarının izleri vardı.
Ve Türk dünyasını gösteren eşsiz bir harita vardı.
Sonra zaman geçti.
Eserin tek nüshası yüzyıllar boyunca kaybolmuş bir hazine gibi sessizliğe gömüldü.
Ta ki 1915 yılında İstanbul Sahaflar Çarşısı'nda Ali Emîrî Efendi'nin karşısına o el yazması çıkana kadar...Kitabın gerçek değerini fark eden Ali Emîrî Efendi, onu büyük bir heyecanla satın aldı ve hayatının en kıymetli hazinesi gibi korudu.
Dostlarına hislerini şu sözlerle anlatacaktı:
“Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir. Türkistan değil, bütün bir cihandır.”
İşte biz de bu sayfada, o “Türkistan ülkesinin” kapısını aralamaya çalışacağız.
Kaşgarlı Mahmud'un bin yıl önce kayda geçirdiği kelimeleri yeniden okuyacak, bugün unuttuğumuz anlamların izini sürecek ve Türkçenin derinliklerinde saklı kalan sözlerle yeniden tanışacağız.
Çünkü bazen bir kelime, yalnızca bir kelime değildir.
Bir çağın izidir.
Bir milletin hatırasıdır.
Bir kültürün sesidir.
Kadim kelimelerin izinde, Divânu Lugâti’t-Türk'ün dünyasına hoş geldiniz.
#DivanuLugatitTürk #KaşgarlıMahmud #AliEmiriEfendi #Türkçe #TürkDili #KadimKelimeler #GününKelimesi #TürkTarihi #Edebiyat #Lügat #Sözlük #TürkKültürü
Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türk dünyasının en eski ve en zengin kültür hazinelerinden biridir. Eserdeki zenginlikleri üç ana başlık altında inceleyebiliriz.
Yaklaşık 8.000 Türkçe kelimenin Arapça karşılıkları, anlamları ve cümle içinde kullanımları yer alır. Günlük yaşamdan doğaya, akrabalık bağlarından savaş aletlerine kadar binlerce sözcük incelenmiştir. Türkçenin ses bilgisi, biçim bilgisi ve sözcük türetme kuralları ile Oğuz, Kıpçak, Karluk, Yağma ve Çiğil gibi boyların ağız farklılıkları aktarılmıştır.
Eserde, Türklerin ahlak anlayışını, toplumsal kurallarını ve felsefesini yansıtan 290’dan fazla atasözü bulunur. Kahramanlık, aşk, doğa sevgisi ve ölüm temalı dörtlükler ile beyitler; özellikle Alp Er Tunga Ağıtı günümüze ulaşmıştır. Giyim-kuşam, yemek kültürü, şenlikler, halk hekimliği, çocuk oyunları ve inanç motifleri de aktarılır.
Eserin başında Türk boylarının yaşadığı coğrafyaları, şehirleri, nehirleri ve sınırları gösteren tarihin bilinen ilk Türk dünyası haritası yer alır. Türk boylarının kökenleri, göçleri, kurdukları devletler, efsaneler, destanlar ve Oğuz, Yağma, Çiğil gibi boyların sosyal ve siyasi ilişkileri de anlatılır.
“Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir… Türkistan değil bütün cihandır. Türklük, Türk dili bu kitap sayesinde başka bir parlaklık kazanacak.”
Ali Emîrî EfendiTürkçenin ilk büyük hazinesi olan Dîvânu Lugâti’t-Türk, bin yıl öncesinden bugüne köklerimize ışık tutmaya devam ediyor. Kaşgarlı Mahmud’un eşsiz mirasından seçtiğimiz kadim Türkçe kelimeleri, anlamları ve kültürel hikâyeleriyle her gün Instagram hesabımızda paylaşıyoruz. Türkçenin gücünü keşfetmek, dilimizin tarihsel derinliğini birlikte yaşamak ve bu kadim mirasa ortak olmak için resmi Instagram hesabımızı takip edin.
